Szpital sióstr Elżbietanek był trzecim kolejnym szpitalem w Cieszynie. W roku 1754 elżbietanki wrocławskie zakupiły w Cieszynie dom w rynku i tam się wprowadziły. Wkrótce w roku 1761 dokupiły sąsiedni dom i założyły klasztor, jeden pokój przebudowały na kaplicę. Choć początkowo budynki były puste, a mimo tego już zabiegały siostry koło założenia szpitala. Dopiero w 1767 r. pokój chorych był gotowy, choć niedługo, bo budowa była wadliwa, komin się zawalił, zniszczył cele zakonnic i przebił sklepienie sali chorych. Budowano nowy budynek. Niestety, wielki pożar w 1789 r. strawił zabudowania klasztorne i szpitalne, elżbietanki zostały bez dachu nad głową. Tym razem pomogła siostrom pomoc rządu i hojni ofiarodawcy. Pod nadzorem proboszcza ks. Leopolda Szersznika wybudowano salę dla 13 chorych, cele dla 11 sióstr i mieszkanie dla kapelana (1793 r.) a znów wadliwość budowy spowodowała zawalenie się sufitu więc dopiero w 1797 r. oddano salę chorych do użytku. Wobec stale zwiększającej się ilości zgłaszanych chorych, liczba ta dochodziła do 75, tak że obie sale były stale zajęte i inne pomieszczenia też. Położenie szpitala przy wąskiej uliczce, blisko stajen i szynków też wymagało rozwiązania i klasztor musiał przystąpić do budowy nowego szpitala. W tym celu zakupiły pole z dwiema stodołami od A. Drobik i rozpoczęły w roku 1889 budowę nowego klasztoru i szpitala poza murami miasta.

Budowę prowadził budowniczy Antoni Jonkisch a koszt wynosił 790.000 koron. Fundusze pochodziły z darów cesarza Franciszka- Józefa, Księcia Albrechta i miasta Cieszyna. Prace trwały 3 lata do 1903 roku, wtedy klasztor i szpital zostały uroczyście poświęcone (05.07.1903 r.) a w dniu 08.07.1903 r. rozpoczęto przeprowadzanie sióstr i chorych. Lekarzami byli: dr Józef Fischer lekarz i chirurg uczył się w Wiedniu, a u Elżbietanek był od 1847 r. do 1891 r. kiedy wniósł prośbę do Urzędu Krajowego o innego lekarza z powodu chorób starczych, zmarł w 1891 r. Dr Karol Front- dotychczasowy ordynator Szpital Braci Miłosierdzia przyszedł w roku 1891 pracował do 1903 (12 lat). Po wybudowaniu nowego szpitala ponownie wystąpiono z prośbą o prawo publiczności a kiedy spełniono warunki Rządu w roku 1905, to już w 1906 r. prawo publiczności przyznano, po ścisłym sprawdzeniu i zatwierdzeniu statutu. Dla utrzymania prawa publicznego powołano Kuratorium Szpitala. W roku 1918 szpital miał 135 łóżek i do Rady Narodowej  Księstwa Cieszyńskiego wniósł prośbę o zapomogę w języku niemieckim, bo przełożona Fela przysłana przez biskupa Wrocławskiego ten charakter niemiecki podtrzymywała. Pierwszym lekarzem w nowym szpitalu był dr Fritsch, ale Kuratorium Polskie nałożyło warunek by w ciągu pół roku nauczył się języka polskiego (1924). Temu warunkowi nie chciał się poddać i ustąpił. Wtedy kierownictwo szpitala otrzymał dr Bolesław Filasiewicz.

W czasie II wojny Światowej Szpital był zamieniony na rezerwowy szpital wojskowy a pod koniec wojny w czasie walk frontowych w okolicach Cieszyna, na punkt opatrunkowy dla rannych żołnierzy niemieckich. W roku 1944 skonfiskowano szpital na rzecz państwa niemieckiego a urząd skarbowy oddał go w zarząd Wojska. Po wojnie elżbietanki uruchomiły szpital, ale uchwała Rady Państwa przekazała go miastu Cieszyn jako Szpital p/gruźliczy. W roku 1912 dr Mataszek (zmarł w 1914 r.) i dr Doryk wystąpili o regulację płac i Kuratorium (05.03.1912 r.) przyznało wynagrodzenie jak w Śląskim Szpitalu Krajowym. Dr Fritsch przyszedł po 1914 r. a 1915 r zakupiono aparat rtg. W 1924 r. Kuratorium postawiło warunek dr. Fritschowi, by w ciągu pół roku nauczył się języka polskiego, by mógł załatwiać sprawy urzędowe w tym języku. W 1934 r. w szpitalu było coraz gorzej . W ciągu roku było leczonych tylko 233 chorych m.in. dlatego, że władze miasta kierowały chorych do Szpitala Krajowego, a u elżbietanek nie było stałej opieki lekarskiej. Mimo takiego stanu siostry gorliwie opiekowały się chorymi. W ciągu jednego roku udzielono ponad 2000 porad lekarskich bezpłatnie i przez to zyskały zaufanie i uznanie mieszkańców Cieszyna. W roku 1937 przyjęto już 490 chorych.

Z chwilą wybuchu wojny szpital przeznaczono dla polskich jeńców wojennych. W roku 1941 siostry otrzymały rozkaz, by w ciągu 24 godzin zwolnić starców i emerytów i przygotować szpital do przyjęcia 200 chorych i rannych żołnierzy. W roku 1944 Niemcy skonfiskowali szpital i chcieli zwolnić personel pielęgniarski, tzn. zakonnice, jednak lekarze szpitala nie zgodzili się. Niemcy opuścili szpital 3. maja 1945 r. i zabrali wszystkie urządzenia lekarskie. W 1946 r. leczyło się 704 chorych i urodziło się 148 dzieci. Był tam już oddział położniczy. Pracował położnik i dyr szpitala dr Henryk Bernacik oraz młody lekarz Siwy, Florian Smykowski- laryngolog i Zofia Stano- okulista. Szpital się rozwijał, przyjmował coraz to więcej chorych, aż nagle w 1949 r. uchwałą Rady Państwa Szpital został przejęty na własność Państwa. Po przejęciu szpitala, został on zaraz w 1949 r. zapełniony przez chorych z całego województwa katowickiego. Kierowała ich Wojewódzka Poradnia p/gruźlicza. Było to potrzebne. Wiadomo, że wojny i okresy powojenne spowodowały wzrost liczby chorych na gruźlicę. Dyrektorami szpitala byli kolejno dr Bernacik, dr Jan Szmidt , który z trzema lekarzami prowadzi szpital i przyszpitalną poradnię p/gruźliczą. On też zorganizował aptekę szpitalną prowadzoną przez mgr. Edwarda Kajzara. W latach 1952-1953 dyrektorami byli dr Anna Lewy, dr Jan Szmidt i lekarz Janicki. Od 01.10.1953 r. powołano na to stanowisko dr Marię Krassowską, jedną z pierwszych ftyzjatrów w Kraju. Oddana sprawie walki z gruźlicą. Od 1953 r. po wyposażeniu laboratorium szpitalne kierownictwo objęła mgr biologii W. Torbus a badania były wykonywane zgodnie z wymogami Instytutu Gruźlicy. W latach 1949 do 1952 chorych leczono spoczynkiem i odmą, a chirurgicznie w miejscowej sali operacyjnej, a od 1951 r. w Szpitalu Śląskim. W 1953 r. wprowadzono leki p/prątkowe a w 1957 zakupiono aparat rtg do zdjęć warstwowych. W roku 1967 zmieniono nazwę szpitala p/gruźliczego na Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy, bo zwiększa się liczba chorych z przewlekłymi chorobami płuc. Od 01.06.1968 r. dyrektorem szpitala został lek. Antoni Michałek- ordynator jednego z oddziałów, a ordynatorami innych oddziałów byli: E. Chomska i Tadeusz Pilch. Pracownię Laboratoryjną prowadziła lekarz Irena Hetman- Janik. Od dawna mówiono już o reformie służby zdrowia i w roku 1972 wprowadzono na szczeblu powiatu Zespoły Opieki Zdrowotnej. Na naszym terenie 01.07.1972 r. powstał ZOZ dla obwodu zapobiegawczo- leczniczego Cieszyn. Ta nowa organizacja objęła Śląski Szpital, Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy, nazwany Szpitalem Nr 2 (Miejski), Miejską Przychodnię Rejonową i Pogotowie Ratunkowe jako Oddział Pomocy Doraźnej, a nieco później też zintegrowano Powiatową Przychodnię Rejonową w Ustroniu z podległymi Przychodniami i Ośrodkami Zdrowia z całego powiatu Cieszyńskiego oraz Przemysłową Służbę Zdrowia. W miejsce dyr. Szpitala Nr 2 powołano Lekarza Naczelnego Szpitala Nr2. Został nim dotychczasowy dyr- dr Antoni Michałek, pracuje nadal. Innymi ordynatorami byli lek. Tadeusz Pilch i lek. E. Wąsowicz, później lek. Piotr Pasz (II Oddz. Ch.Pł.). Z biegiem lat, wskutek zmniejszania się chorych z gruźlicą oraz potrzebami Śląskiego Szpitala, po kapitalnym remoncie przeniesiono do Szpitala Nr 2 oddział zakaźny, który objęła lek. Barbara Pilch. Oddział zwany był obserwacyjno- zakaźnym, a nieco później przeniesiono tu też oddział dermatologiczny, ordynatorem był lek. Piotr Knieżyk. W ostatnim czasie wprowadzono w obu oddziałach chorób płuc chemioterapię dla chorych z nowotworem płuc i innych narządów. Chemioterapię rozpowszechnił i ją nadzoruje dr n.med Zbigniew Czownicki, prowadzący Poradnię Onkologiczną.

Tadeusz Brachaczek